Home / Wijkgeschiedenis en Wijktoekomst

Wijkgeschiedenis en Wijktoekomst

De wijk Malburgen heeft een relatief jonge geschiedenis. De gemeente Arnhem wilde eind jaren ‘20 van de vorige eeuw gaan uitbreiden aan de overkant van de Rijn. Na de realisatie van de Rijnbrug (nu de huidige John Frost Brug) in 1935, begon men in 1937 met de aanleg van infrastructuur en bouw van woningen. Tot dan bestond Arnhem Zuid feitelijk nog niet.

Malburgen in 1932

Het gebied ten zuiden van de Rijn in 1932 waar vanaf 1937 de wijk Malburgen zal verrijzen

Malburgen eerste wijk van Arnhem Zuid

De eerste stukjes Arnhem Zuid is wat nu de bekend staat als Malburgen oud West (omgeving Sleedoornlaan – Haagdoornstraat) en Malburgen oud Oost-Noord (omgeving Orchislaan – Suikerland, Groene Weide, Vissenbuurt en Graslaan.) De eerste woningen waren gericht op ambtenaren en de middeninkomens. Om toekomstige bewoners de brug over te krijgen om in Arnhem Zuid te komen wonen kregen de eerste bewoners de woning gestoffeerd opgeleverd. Arnhem Zuid en dus Malburgen telde tot het midden van de oorlog ongeveer zo’n 1500 inwoners.
De wijk was eenvoudig van opzet in grotendeels rechthoekige vakken verdeeld door straten. Ontwikkeld met het idee als tuinstad, met veel ruimte voor groen en platsoenen

Graslaan eind jaren '30

Zicht op het begin van de Graslaan, einde van de jaren ’30

Malburgen tijdens de oorlog

Tijdens de tweede wereldoorlog werd er nog gebouwd, onder andere in de Vissenbuurt en Kruidenbuurt. In 1944 werd er met de bouw gestopt. 1944 was ook het eerste jaar van de oorlog dat veel woningen in Malburgen schade opliepen of werden vernietigd, zoals in de Veerpolderstraat of aan de Graslaan. Een verslag van een bewoonster tijdens de slag om Arnhem kan u hier lezen.

Sleedoornlaan 1945

Zwaarbeschadigde woningen aan de Sleedoornlaan aan het einde van de oorlog in 1945

Malburgen na de oorlog

Na de oorlog werden de vooroorlogse ideeën over de stadsplanning van Arnhem Zuid opzij geschoven. Er was een groot tekort aan woningen, er moest gebouwd worden, veel en vlug. Dit resulteerde in veel en goedkope woningen. Schoon gebikte puinstenen uit de vernietigde binnenstad van Arnhem werden onder andere gebruikt voor de bouw van deze woningen vlak na de oorlog.

Zuringstraat

Eerste woningen aan de Zuringstraat tijdens de jaren ’50

De explosieve jaren ‘50 en ‘60

Tijdens de jaren ’50 en ’60 groeide de wijk Malburgen explosief. Het merendeel van de woningen waren arbeiderswoningen in opdracht gebouwd en verhuurt door de toen nog gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting Arnhem. Naast heel veel kleine laagbouwwoningen verscheen ook de eerste hoogbouw van Malburgen. De portiekflats, zoals aan de Huissensestraat en de bekende voorheen geel gekleurde flats in Malburgen West aan de Gelderse Rooslaan. De wijk veranderde in een klassieke volkswijk die ook in veel andere grote Nederlandse steden ontstonden tijdens de jaren ’50 en begin jaren ’60.

Huissensestraat

Huissensestraat midden jaren 50

De jaren ‘70

Eind jaren ’60 begin jaren ‘70 krijgt Malburgen er twee deelwijken bij. De deelwijk Immerloo en de deelwijk Het Duifje. Beide wijken hebben een eigen kenmerkende opzet grotendeels gericht op de lage- en middeninkomens. Immerloo wordt gekenmerkt door 6 grote flatblokken in een parkachtige omgeving. Het Duifje bestaat vooral uit hofjes met rijwoningen met aan de rand van de deelwijk 2 grote flatblokken in dezelfde stijl als in Immerloo.

't Duifje Het Duifje

Wijkdeel Het Duifje dat begin jaren ’70 werd gerealiseerd

De roerige jaren ’80 en ‘90

Malburgen werd tijdens de jaren ’80 en ’90 vooral gekenmerkt door sociale problematiek, criminaliteit en veel (drugs)overlast. Veel autochtone bewoners trokken weg uit de wijk. Er voor in de plaats kwamen veel bewoners met een niet-westerse achtergrond. Door de eenzijdige bouw en samenstelling bestaande uit vooral huurwoningen en -flats was er veel verloop en bewoners bonden zich niet aan hun omgeving of wijk. Veel nieuwe bewoners zagen Malburgen als een opstap naar iets beters.

Hoefbladlaan

Hoefbladlaan in midden jaren ’80

De ambitieuze jaren 2000

Gemeente en woningcorporatie Volkshuisvesting begonnen begin 2000 met de ontwikkeling van plannen voor een ambitieuze vernieuwing. Naast meer dan 2500 nieuwe woningen, verkoop van huurwoningen en de afbraak van vrijwel alle goedkope huur-portiekflats. Daarnaast  zette de gemeente samen met bewoners (Wijkplatform Malburgen & werkgroepen) en Volkshuisvesting ook in op sociale vernieuwing. Hiervoor werden ook de voor Malburgen beschikbare Vogelaargelden gebruikt.

Betere en meer (sociale) voorzieningen, behoud van groen, gemêleerde bouw van zowel koop als huur – met de bedoeling 50% koop en 50% huur – en daarbij bewonersbetrokkenheid middels inspraak (de Malburgse Manier genoemd) bij de realisering van nieuwe en op te knappen wijkdelen was de achterliggende gedachte van het Ontwikkelingsplan Malburgen.

Stadseiland en Plantage buurten

Het Ontwikkelingsplan betekende ook de ontwikkeling van twee geheel nieuwe buurten in Malburgen, het Stadseiland met zijn karakteristieke dijkwoningen in wijkdeel oost-noord en de Plantagebuurt in wijkdeel West. Met de realisering van beide buurten telt de wijk Malburgen ruim 18.000 inwoners.

In- en uit de crisis

Door de economische crisis (2008 – 2016) en een verandering in de wetgeving voor de bouw door corporaties is het Ontwikkelingsplan Malburgen niet volledig uitgevoerd. Door een veranderende vraag op de woningmarkt en bezuinigingen zal het plan op veel punten worden gewijzigd. Het oorspronkelijke idee van een ‘tuinstad’ – met veel ruimte voor groen is langzamerhand aan het verdwijnen evenals de inspraak van bewoners bij de uitvoer van de plannen .
De ongeveer 500 woningen die nu (2018) nog gepland staan, zullen voor een gedeelte gericht zijn op lagere inkomens en geplande koopwoningen worden huurwoningen. Locaties voor de toekomstige bouw zijn de omgeving Zeegsingel, de dijkzones in Oost en West, het Wheme gebied in wijkdeel Oost, de Nijmeegseweg en omgeving en aan de westelijke kant van de Plantagebuurt.

Ontwikkelingen in Stadsblokken en Meinerswijk

Onderdeel van de wijk Malburgen is ook het Stadsblokken en Meinerswijk gebied. Beide gebieden liggen in het noord-westen van de wijk Malburgen en kenmerken zich door een ruige en groene omgeving.  Sinds 2015 is eigenaar van een groot deel van beide gebieden – KondorWessels Projecten – bezig met planontwikkeling voor zowel woningbouw als recreatieve inrichting. De plannen voor bouw in beide gebieden ging niet zonder slag of stoot en er was van begin af aan weerstand tegen. In 2016 werd middels een stadsbreed referendum dat door de voorstanders voor ontwikkeling was gewonnen gekozen door de gemeenteraad om KondorWessels Projecten door te laten gaan met het ontwikkelen van plannen voor woningbouw. De bedoeling is dat in Stadsblokken en Meinerswijk enkele honderden woningen zullen worden gebouwd, waarvan het grootste deel in de Stadsblokken.

In 2020 naar de 20.000

Met de aanstaande ontwikkelingen zal Malburgen rond 2020 zo rond 20.000 inwoners zitten. Als eerste wijk van Arnhem Zuid is het dan tevens ook hiermee de grootste wijk van geheel Arnhem.

Historische & kenmerkende locaties en bouwwerken in Malburgen

Door de relatief jonge geschiedenis van de wijk Malburgen, de oorlogsgeschiedenis en het ontwikkelingsplan zijn er weinig echt historische gebouwen (meer) in Malburgen. ‘Hotel’ Zuid (voor de oorlog Rijnhotel) is een gebouw dat ook historisch kenmerkend is voor de wijk Malburgen. Het voormalige hotel ligt aan de Nijmeegseweg, tussen beide wijkdelen in. In wijkdeel West ligt het voormalige Brinkman Visser-gemaal aan het einde van de Gelderse Rooslaan. Dit gebouw doet nu dienst als horecagelegenheid en deels museumwoning dat in deze functie een paar keer per jaar voor publiek wordt opengesteld.


Deze pagina is blijvend in ontwikkeling. Tekst: dhr. M. Lammerse, voor foto verantwoording klik op de betreffende afbeelding. Voor vragen, toevoegingen of verbeteringen, mail naar info @ malburger.nl